Termostat grzejnikowy – klucz do oszczędnego ogrzewania

W dzisiejszym artykule chciałbym przedstawić urządzenie, które w mojej opinii jest kluczem do oszczędnego ogrzewania grzejnikowego. Mam tu na myśli termostat grzejnikowy, a właściwie termostatyczną głowicę zaworu grzejnikowego. Zadaniem tego urządzenia jest bowiem precyzyjne dawkowanie ilości ciepła, które dostarczane jest do pomieszczenia.

Aby ogrzewanie było efektywne i tanie, należy spełnić jednocześnie kilka warunków:

  • produkować ciepło tanio (np. z taniego paliwa),
  • zmniejszać straty ciepła z budynku (np. docieplając ściany czy montując wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła),
  • dostarczać do budynku tylko tyle ciepła, ile wymagane jest dla zapewnienia komfortu cieplnego użytkowników (nie mniej, ale też i nie więcej).

Za ostatni punkt odpowiadają bohater niniejszego artykułu (termostat grzejnikowy) i automatyka sterująca działaniem kotła oraz dystrybucją ciepła. W mieszkaniach mamy bezpośredni wpływ tylko i wyłącznie na ustawienia termostatu (i ewentualnie na zwiększenie strat ciepła, jak będziemy intensywnie wietrzyć mieszkanie). 

Grzejnikowa głowica termostatyczna - termostat grzejnikowy

Głowicę termostatyczną można kupić osobno, trzeba tylko pilnować, by miała właściwy gwint dostosowany do zaworu grzejnika.

Działanie głowicy termostatycznej

Termostatyczna głowica grzejnikowa otwiera i zamyka zawór grzejnikowy, zwiększając lub zmniejszając ilość wody docierającej do kaloryfera. Grzejnik osiąga dzięki temu odpowiednio wyższą lub niższą temperaturę, co zaś z kolei wpływa na ilość ciepła dostarczanego przez grzejnik do pomieszczenia (o mechanizmach wymiany ciepła przeczytasz w tym artykule — różnica temperatur między wnętrzem pokoju a powierzchnią grzejnika bezpośrednio wpływa na moc, z jaką on ten pokój ogrzewa).

Nie chcę tu wchodzić w szczegóły techniczne. Dość powiedzieć, że w większości przypadków głowica zawiera czujnik z cieczą zmieniającą swoją objętość pod wpływem zmian temperatury. W niektórych przypadkach pomiar prowadzony jest elektronicznie, czasem nawet — zdalnie.

Zmiany temperatury w pomieszczeniu wpływają na otwarcie lub zamknięcie zaworu w grzejniku. Przykładowo, gdy otworzymy okno by szybko wywietrzyć pokój, temperatura powietrza spadnie, termostat to zauważy i zwiększy przepływ wody przez grzejnik, by uzupełnić tę stratę ciepła. Dzięki temu temperatura w pokoju stabilizuje się w pobliżu ustawionego przez użytkownika poziomu.

Nowocześniejszy termostat grzejnikowy zareaguje na powolną zmianę temperatury powietrza (gdy zapadnie zmrok i temperatura zewnętrzna zacznie spadać), ale po zauważeniu tej gwałtownej wywołanej przez otwarcie okna, nie zwiększą przepływu wody przez grzejnik. Ma to na celu zmniejszenie niepotrzebnych strat ciepła z pokoju w czasie jego wietrzenia.

Jak ustawiać termostat grzejnikowy?

Każda głowica termostatyczna posiada kilka ustawień oznaczonych kolejnymi cyframi. Ich wybór pozwala na dostosowanie temperatury w pomieszczeniach do żądania użytkowników, ale też i do funkcji pomieszczeń. Wiadomo przecież, że w garażu nie trzeba mieć tak wysokich temperatur, jak w łazience.

Grzejnik z głowicą termostatyczną

Dla poprawnego funkcjonowania tak grzejnika i głowicy termostatycznej, konieczne jest zapewnienie, by nie były niczym zasłonięte.

Aby głowica termostatyczna mogła funkcjonować właściwie, razem z grzejnikiem musi być odsłonięta. Nie może być zasłonięta meblami ani zasłoną. W przeciwnym wypadku będzie ona mierzyć temperaturę powietrza między ścianą a zasłoną, która różnić się będzie od temperatury w pomieszczeniu. Zresztą w ogóle grzejniki nie powinny być niczym zasłonięte, bo ogranicza im to efektywność oddawania ciepła.

Pierwsze ustawienie prawie zawsze oznaczone jest gwiazdką (śnieżynką). Mogłoby się wydawać, że oznacza całkowite wyłączenie ogrzewania i zamknięcie zaworu. Tymczasem jest inaczej — to ustawienie oznacza zabezpieczenie przed zamarzaniem. Głowica przy tym ustawieniu będzie regulować pracą grzejnika tak, by temperatura w pomieszczeniu nie spadła poniżej 5°C. O ile, oczywiście, cały system grzewczy (kocioł, pompa obiegowa, itd.) będzie włączony.

W zależności od producenta i modelu, kolejne ustawienia mogą się różnić. Głowica Valvex GZ.03 przedstawiona na powyższych fotografiach ma następujące tryby pracy:

  1. odpowiedni dla klatki schodowej i wiatrołapu, z temperaturą 11°C,
  2. dla korytarza, pokoju do uprawiania hobby (np. pracowni) — 16°C,
  3. dla pokoju mieszkalnego i jadalni — 21°C,
  4. dla łazienki — 26°C,
  5. dla basenu — 30°C.

Pomiędzy poszczególnymi punktami umieszczone są kropki lub kreski ułatwiające wybór temperatury pośredniej, np. nocnego obniżenia temperatury do 14°C (mniej więcej w połowie między punktem 1. i 2.).

Błędem jest ustawianie termostatu zawsze na maksimum. Bez względu na to, jaka temperatura panuje w pomieszczeniu, należy na głowicy ustawić zawsze wybraną w danym momencie temperaturę. Jeśli przykładowo przyjeżdżamy do wychłodzonego domu po weekendzie spędzonym u znajomych, zamiast ustawić głowicę na 5 by pokój nagrzał się najszybciej, trzeba ustawić ją na 3, by osiągnąć temperaturę 21°C. Bo głowica termostatyczna w obydwu przypadkach zareaguje identycznie — otworzy zawór na maksimum. Tylko że grzejnik zostanie przykręcony wtedy, gdy temperatura w pomieszczeniu osiągnie żądany poziom — a jeśli ustawimy głowicę na 5 (temperatura jak dla basenu) i zapomnimy ją przykręcić, przegrzejemy pomieszczenie, znacząco zwiększając straty ciepła z pokoju. O negatywnym wpływie na samopoczucie lokatorów nawet nie wspominam.

Nowoczesne głowice termostatyczne

O nowoczesnych głowicach termostatycznych można byłoby napisać osobny artykuł (i chyba to kiedyś zrobię). Bo te urządzenia potrafią np. zdalnie mierzyć temperaturę w zupełnie innym punkcie pomieszczenia, albo zmieniać ją w zależności od pory dnia czy tygodnia.

Tekst powstał w listopadzie 2011 r., ale od tego czasu został uzupełniony i zaktualizowany.

Opublikował 01.09.2018 mgr inż. Krzysztof Lis i oznaczył hasłami , , ,

Pozostaw komentarz

Subscribe without commenting