Wentylacja grawitacyjna, czyli jak skutecznie marnować ciepło

Wentylacja grawitacyjna jest najczęściej stosowanym sposobem wentylacji budowanych dziś domów jednorodzinnych. Niestety, jest to najmniej wydajna z dostępnych metod, a jednocześnie przyczyniająca się do największych strat ciepła. Dlatego właśnie odważyłem się stwierdzić, że wentylacja grawitacyjna to najlepszy sposób by skutecznie marnować ciepło.

Wentylacja grawitacyjna jest kolejnym krokiem w rozwoju techniki wentylacji budynków, wprost wywodzi się z układów tzw. wentylacji naturalnej. Ta ostatnia polegała na tym, że z wnętrza domu powietrze usuwane było przez przewód dymowy kominka, jako spaliny, a zasysane przez wszelkie nieszczelności w ścianach, oknach, itd. Wentylacja grawitacyjna nie wymaga już otwartego ognia we wnętrzu domu, działa bowiem całkiem dobrze i wtedy, gdy dom ogrzewany jest elektrycznie. Tu bowiem przepływ powietrza wymuszany jest przez różnicę temperatur — w domu jest cieplej, niż na zewnątrz, i to powoduje ciąg w kominie wentylacyjnym.

Opisana powyżej zasada działania wentylacji grawitacyjnej doskonale sprawdza się zimą. Taka wentylacja projektowana jest w taki sposób, by właściwa różnica ciśnień występowała już przy różnicy temperatur rzędu 10°C — wtedy przez komin wentylacyjny będzie usuwana odpowiednia ilość zużytego powietrza z wnętrza domu. Niestety, latem, gdy w domu jest chłodniej, niż na zewnątrz, wentylacja grawitacyjna nie działa — wtedy trzeba po prostu otwierać okna. Ale komu by to przeszkadzało, prawda?

Zimą wentylacja grawitacyjna działa bardzo skutecznie – powiedziałbym nawet, że za bardzo! Różnica temperatur jest większa, niż te wspomniane 10°C, więc i szybsza jest wymiana powietrza. Dom opuszcza dużo powietrza, więc i dużo zimnego powietrza do niego napływa. To z kolei powoduje wspomniane straty ciepła. Trudno jest ich uniknąć, bo nie mamy absolutnie żadnej możliwości odzyskania ciepła z wywiewanego powietrza. Gdyby było inaczej, nie byłoby tej różnicy temperatur, która napędza wentylację grawitacyjną. Nie bardzo jest też możliwość, żeby regulować wydajność wentylacji grawitacyjnej — bo jedyna możliwość to zmniejszenie przekroju kanałów wywiewnych, czyli zasłanianie kratek w łazience i kuchni.

Z działaniem wentylacji grawitacyjnej wiążą się nieodzownie zimne przeciągi. Ciepłe i wilgotne powietrze wywiewane z łazienki i kuchni musi być przecież zastępowane przez zimne powietrze zasysane do domu z zewnątrz, przez nieszczelności. Tych zimnych przeciągów często chcemy uniknąć, montujemy więc szczelne okna i drzwi, nie korzystamy też z możliwości ich rozszczelniania. Efekt jest taki, że dom-termos nie wpuszcza do wnętrza żadnego strumienia świeżego powietrza, które w związku z tym jest zasysane przez… jeden z kanałów wywiewnych! Często zdarza się tak, że w nagrzanej gotowaniem kuchni kratka wentylacyjna zasysa powietrze, a w łazience z kratki powietrze jest wdmuchiwane do środka. Oczywiście zimne powietrze. O komforcie przebywania w tak chłodzonej łazience podczas kąpieli chyba nie trzeba wspominać.

Aby wentylacja grawitacyjna mogła działać zimą skutecznie, trzeba wpuszczać do pokoi zimne powietrze. Nie da się tego uniknąć, szczęśliwie można tym sterować. Dziś bowiem okna wyposażane są w funkcję mikrouchylenia — najczęściej wystarczy obrócić klamkę pod kątem 45° od pionu, tę funkcję ma większość okuć stosowanych dziś do budowy okien. Jeszcze lepszym rozwiązaniem jest stosowanie tzw. nawiewników, czyli otworów o regulowanym przekroju, pozwalających sterować ilością napływającego powietrza — a więc też pośrednio wydajnością wentylacji.

Co zamiast wentylacji grawitacyjnej? Zdecydowanie lepszym pomysłem jest wentylacja mechaniczna. Działa ona niezależnie od pory roku, można nią wygodnie sterować, a dzięki rekuperatorowi umożliwia odzysk znacznej części ciepła traconego na wentylację. A to jest istotne, bo w dzisiejszych dobrze ocieplonych budynkach, straty ciepła przez wentylację mogą sięgać kilkudziesięciu procent całkowitych strat ciepła w budynku!

Artykuły powiązane tematycznie:

1. Wentylacja grawitacyjna – zasada działania W dzisiejszym krótkim wpisie przedstawię Wam zasadę działania wentylacji grawitacyjnej....
2. Wentylacja mechaniczna nawiewno-wywiewna (zrównoważona) Niemal miesiąc temu napisałem tu na blogu krótki artykuł o...
3. Wentylacja z odzyskiem ciepła (rekuperacja) Znaczna część ciepła uciekającego z domu czy mieszkania opuszcza go...
4. Dlaczego wentylacja z rekuperacją się opłaca? autorem artykułu jest Piotr Waydel Najwięcej energii, której ceny stale...
5. Ogrzewanie dla małego domu Dziś kolejny wpis, w którym odpowiadam na pytanie czytelnika podklejone...